Sprawdzone domowe sposoby

Jak postępować z osobą nieprzytomną ?

Postępowanie z chorym nieprzytomnym uzależnione jest od zaburzeń, które spowodowały utratę przytomności. Aby czynniki te ustalić i odpowiednio zaszeregować, należy zbadać chorego, zachowując następującą kolejność:

  1. ocena wentylacji płuc
  2. ustalenie wydolności układu krążenia
  3. ocena stanu neurologicznego

Ocena wentylacji

O częściowej niedrożności górnych dróg oddechowych świadczyć będzie głośne lub chrapliwe oddychanie. Stan ten może być wywołany zapadnięciem się języka (nasada języka zbliża się do tylnej ściany gardła), a co za tym idzie - utrudnionym przechodzeniem powietrza do dróg oddechowych położonych niżej. W takiej sytuacji polepszenie wentylacji zyskuje się przez odchylenie głowy chorego ku tyłowi lub uniesienie żuchwy ku górze.
Podobne objawy niedrożności mogą występować wtedy, gdy w górnych drogach oddechowych znajdują się ciała obce, np. wymiociny, zbyt duża ilość wydzieliny lub po prostu proteza stomatologiczna. Ciała obce znajdujące się w obrębie jamy ustnej można usunąć palcem. Jeżeli jednak dostaną się w okolicę fałd głosowych lub poniżej, konieczna jest pomoc lekarska. Całkowita niedrożność spowodowana uwięźnięciem ciała obcego wywołuje sinicę i gwałtowne ruchy przepony (napinanie się nadbrzusza). W tych przypadkach konieczna jest natychmiastowa pomoc. Przerzucenie chorego przez kolano, głową w dół i silne pchnięcie pięścią między łopatki jest nierzadko zabiegiem ratującym życie.
W przypadku stwierdzenia hipowentylacji (płytkie i rzadkie oddechy - poniżej 10 na minutę), np. w wyniku działania dużych dawek środków nasennych lub leków mających depresyjny wpływ zarówno na ośrodkowy układ nerwowy, jak i ośrodek oddechowy, konieczne jest zastosowanie tzw. oddechu wspomagającego, polegającego na wtłaczaniu do płuc chorego - przy każdym wdechu - dodatkowej porcji powietrza.
Po przywróceniu prawidłowej wentylacji chorego układa się w tzw. pozycji bocznej ustalonej, a więc na boku, z ręką położoną niżej, wyprostowaną i ułożoną za plecami wzdłuż tułowia, stroną dłoniową ku górze (zapobiegnięcie przechyleniu przez plecy); ręka położona wyżej zgięta jest w stawie łokciowym i podpiera z przodu górną część tułowia (dłoń tej ręki, zwróconą częścią grzbietową ku górze, podkłada się pod policzek. Noga niżej położona jest wyprostowana, natomiast położona wyżej zgięta w biodrze i kolanie oraz wysunięta do przodu w stosunku do niższej (zabezpieczenie przed przechyleniem się chorego na brzuch).
Takie ułożenie nieprzytomnego zapobiega niedrożności dróg oddechowych, umożliwia bezpieczny odpływ z jamy ustnej śliny lub krwi oraz eliminuje szkodliwy ucisk na nerwy obwodowe. W takiej pozycji chory może leżeć dwie godziny. Po upływie tego czasu konieczne jest odwrócenie go na drugi bok (ułożenie analogiczne do ułożenia poprzedniego, tzw. lustrzane odbicie).

Ustalenie wydolności układu krążenia

Drugim etapem postępowania z chorym nieprzytomnym jest ustalenie wydolności układu krążenia. W tym celu należy zbadać tętno oraz zwrócić uwagę na zabarwienie skóry (sinica). Jeśli nie wyczuwa się tętna, konieczne jest natychmiastowe podjęcie masażu serca (równolegle ze sztucznym oddychaniem). Jeśli równocześnie stwierdza się silnie krwawiące rany, konieczne jest zatamowanie krwawienia przez założenie opatrunku uciskowego typu kokon.

Ocena stanu neurologicznego

Trzecim etapem postępowania z chorym nieprzytomnym jest ustalenie stopnia nieprzytomności. W tym celu sprawdza się występowanie odruchu rzęsowego, który zanika już w płytkim śnie. Jeżeli można go stwierdzić, świadczy to o niewielkim stopniu nieprzytomności. Aby odruch ten wywołać, trąca się rzęsy, co powinno spowodować zaciśnięcie powiek. Próbę wywołania odruchu powtarza się najwyżej trzykrotnie, gdyż szybko ulega on wyczerpaniu.
Reakcja na ból zanika później niż odruch rzęsowy. Aby ją sprawdzić, trzeba nacisnąć mięsień czworoboczny (kapturowy) mniej więcej w połowie odległości między nasadą szyi a barkiem, ukłuć skórę twarzy lub ucisnąć okolicę położoną za górną częścią ramienia żuchwy.
Po ustaleniu stopnia nieprzytomności chorego i ewentualnym ułożeniu go w pozycji bezpiecznej, dobrze jest zebrać od świadków zdarzenia lub rodziny pobieżny wywiad. Uzyskane wiadomości mogą stanowić cenną pomoc w dalszym postępowaniu. Wywiad taki powinien ustalić następujące dane:
  • choroby, na które pacjent cierpiał
  • objawy towarzyszące utracie przytomności
  • zażywane leki
Ponadto konieczne jest zorientowanie się, czy nie wchodzi w grę zatrucie czadem, gazem lub lekami oraz próby samobójstwa. Wskazane jest zabezpieczenie opakowań po lekach znajdujących się w pobliżu chorego.
UWAGA! Choremu nieprzytomnemu nie wolno podawać do picia żadnych płynów czy leków!

Transport chorego nieprzytomnego

Należy zachować dużą ostrożność, zwłaszcza przy urazie czaszki lub kręgosłupa. Nie jest wskazany pośpiech, jeśli zostały wykonane prawidłowo wszystkie opisane wyżej czynności. Pacjent powinien być przenoszony na twardym podłożu, np. na drzwiach, desce, lub na dobrze napiętych noszach.
Przenieść chorego na nosze należy w sposób następujący: jedna z osób podkłada jedną rękę pod kark pacjenta, tak aby uchwycić, za przeciwległe ramię jak najbliżej zgięcia łokciowego. Drugą rękę podkłada się w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, przytrzymując równocześnie drugie ramię nieprzytomnego. W tym czasie druga osoba chwyta go za zgięte w stawach kolanowych kończyny dolne możliwie blisko pośladków. Równocześnie należy podtrzymywać głowę przenoszonego. Jest to sposób najbardziej bezpieczny, eliminujący różnego rodzaju chwyty pod pachy itp. Jeśli wyciągając rannego z niebezpiecznego miejsca posługujemy się kocem, trzeba go zrolować podłużnie. Po przechyleniu nieprzytomnego na bok, podsuwamy pod niego koc, możliwie najgłębiej. Następnie pochylamy pacjenta na drugi bok i koc rozprostowujemy.




Pokrewne tematy: