Sprawdzone domowe sposoby

Motyle - szkodniki

W wielkiej gromadzie owadów, a podgromadzie owadów uskrzydlonych do najliczniejszego rzędu należą motyle. Jest ich ponad 150 tys. gatunków, z czego w Polsce występuje około 3000. Wszystkie, od maleńkich moli do egzotycznych, większych od ptaka olbrzymów, mają dwie pary błoniastych skrzydeł pokrytych gęsto łuskami, zawierającymi barwniki dające charakterystyczny dla danego gatunku rysunek. Narząd gębowy motyla, pozbawiony zwykle górnej szczęki, przekształcony jest w stanie spoczynku w spiralnie zwiniętą ssawkę, która prostuje się w czasie pobierania nektaru.

Samica motyla składa jaja na roślinie lub materiale, który będzie pokarmem dla larw. Larwy (zwane gąsienicami) mają gryzące narządy gębowe i gruczoły przędne. Aż do momentu przepoczwarczenia się żerują, co stanowi niekiedy klęskę dla lasów czy upraw rolnych, jeśli określony gatunek pojawi się masowo. Poczwarka motyla jest nieruchoma, nie pobiera pokarmu, często zamyka się w uprzędzionym przez siebie kokonie, z którego po pewnym czasie wychodzi dorosły, w pełni rozwinięty owad.

Rozróżniamy motyle dzienne i nocne, czyli ćmy. Gdy latem, o zmierzchu zapalamy w mieszkaniu światło, prawie natychmiast pojawiają się ćmy. Tłuką się w kloszu lampy, spalają w zetknięciu z płomieniem świecy lub z rozgrzaną żarówką. Denerwują nas, gdy opadają na obrus czy na kartki książki, obijają się o ściany i przeszkadzają nam zasnąć. Dzień spędzają ćmy w ukryciu.

Wielkość i ubarwienie motyli nocnych są bardzo zróżnicowane. U większości skrzydła układają się dachówkowato na odwłoku, podczas gdy, u motyli dziennych składają się razem i ustawione są pionowo. Wszystkie motyle, a raczej ich larwy, można określić mianem szkodników, choć te, których larwy żerują na trawach lub dziko rosnących ziołach, nie wyrządzają nam specjalnej krzywdy. Są jednak i takie, które pojawiają się co kilka lub kilkanaście lat w tak zmasowanej ilości, że powodują olbrzymie straty w gospodarce rolnej i leśnej. Do walki z nimi staje wtedy chemia i rolnictwo. Do poważnych szkodników należą ćmy z rodziny: zwójkowatych, trociniarkowatych, barczatkowatych, brudnicowatych, sówkowatych i niesobkowatych. Poniżej opisujemy te najbardziej znane nam i to niestety z najgorszej strony - ćmy.

Owocówka jabłkóweczka

z rodziny zwójkowatych to najgroźniejszy szkodnik owoców jabłoni i grusz w Polsce. Może spowodować straty sięgające 60% zbiorów. Jest to motyl o długości 8-9 mm i rozpiętości skrzydeł do 18 mm. Przednie skrzydła mają barwę brunatnopopielatą z brązowymi paseczkami i plamką, tylne są jaśniejsze i obrzeżone dość długą frędzlą. Motyle te latają o zmierzchu i w nocy, od połowy maja do połowy czerwca. Samica składa jaja na zawiązkach owoców, w ilości do 100 sztuk. Wylęgłe gąsienice wgryzają się w owoc, drążąc korytarz w kierunku komory nasiennej. Część gąsienic przepoczwarza się w połowie lata, a motyle pojawiają się na przełomie lipca i sierpnia. Z jaj złożonych później gąsienice przepoczwarczają się później i przeczekują zimę w kokonach, z których wylot motyli następuje w maju lub czerwcu. Walka z tym szkodnikiem polega na opryskiwaniu drzew w okresie składania jaj i początku wylęgu gąsienic preparatami takimi jak: Owadofos płynny, Metox płynny, Basudin 25 EC, Decis 2,5 EC lub innymi, sprzedawanymi w sklepach ogrodniczych.

Trociniarka czerwica

z rodziny trociniarkowatych jest szkodnikiem drzew liściastych występującym najczęściej w parkach lub przy drogach, na których samica składa jaja. Jest barwy brunatnej w białe i czarne kreski, rozpiętość skrzydeł dochodzi do 100 mm. Czerwonobrunatne gąsienice wgryzają się pod korę drzew, drążąc głębokie chodniki. Rozwój trwa od 3 do 4 lat i przez ten okres larwy żerują, powodując zniszczenie drzewa. Ogrodnicy i konserwatorzy zieleni parkowej walczą z tym szkodnikiem za pomocą preparatów chemicznych.

Pierścieniówka nadrzewka

(kiedyś nazywana prządką pierścieniówką), motyl z rodziny barczatkowatych, jest szkodnikiem różnych gatunków drzew owocowych. Pojawia się co kilka lat. Motyl ma barwę od jasnożółtej do rdzawobrunatnej, rozpiętość skrzydeł ok. 30 mm. Samica składa jaja w złożach, pierścieniowato oplatając młode gałązki. Jaja tam zimują, a wiosną wylęgają się z nich gąsienice, które niszczą listowie drzew. Przepoczwarczają się w kokonach przylepionych do spodu liści, gałęzi lub pni drzew. W czerwcu i lipcu następuje wylot motyli. Walczymy z tym szkodnikiem, ścinając i paląc gałęzie z jajami w okresie jesienno-zimowym. Chemicznie niszczymy jaja w okresie, gdy na drzewach są zielone pąki, następującymi preparatami: Karbolina, DNK, Krezotol sodowy 50, a przed kwitnieniem drzew trujemy młode gąsienice preparatami: Owadofos płynny, Gardona 24 EC, Protox M płynny, Dipel.

Brudnica nieparka

z rodziny brudnicowatych jest szkodnikiem drzew i krzewów owocowych. Samiec ma barwę szarobrązową z czarnymi zygzakami na przednich skrzydłach; samica jest żółtobiała z podobnymi znakami. Rozpiętość skrzydeł samca wynosi 45 mm, samicy - 70 mm. Na końcu odwłoka samicy znajduje się kępka włosów, którymi okrywa jaja złożone na pniu lub grubej gałęzi. Jaja zimują na drzewie, a wiosną lęgną się szare i owłosione gąsienice, które w miarę dorastania osiągają długość do 70 mm. Niszczą one liście drzew i krzewów. W czerwcu przepoczwarczają się w zwiniętym liściu, a na przełomie czerwca i lipca następuje wylot motyli. Jesienią i zimą należy zeskrobywać i palić złoża jaj, a po wylęgnięciu gąsienic stosować następujące preparaty: Foschlor płynny 25, Propotox płynny M, Owadofox płynny 50, Winylofox płynny 50 lub inne.

Brudnica mniszka

należy do tej samej rodziny co nieparka i jest szkodnikiem drzew iglastych. Motyl brudnicy mniszki jest białawy, z ciemnymi, poprzecznymi, zygzakowatymi liniami na przednich skrzydłach. Tylne skrzydła są jednolicie szare. Loty brudnic odbywają się tylko nocą, w okresie od lipca do września. Samica składa około 500 jaj, w kupkach od 20 do 100 sztuk, na dolnych częściach pni drzew. Gąsienice wiosną wychodzą z osłon jajowych i rozchodzą się po koronach drzew. Co kilkanaście lat brudnica mniszka pojawia się w naszych lasach, powodując znaczne straty w drzewostanie. Stosowane do oprysków i opylania lasów preparaty to środki silnie trujące, dlatego w trakcie akcji zwalczających tego groźnego szkodnika zachowuje się daleko idącą ostrożność. Samoloty rozpylają trujące preparaty na masywy leśne, a służba leśna zobowiązana jest do wywieszania na tych terenach tablic ostrzegawczych, gdyż część tych preparatów zachowuje swoją toksyczność w glebie i runie leśnym przez okres 2-3 lat. Ofiarą tych zabiegów mogą padać ptaki, a nawet zwierzyna płowa, ale nie ma na to niestety rady.

Sówka chojnówka

należy do równie groźnych szkodników lasów iglastych. Ten motyl nocny z rodziny sówkowatych ma rozpiętość skrzydeł ok. 30 mm, przednie skrzydła rdzawe z dwiema białymi plamkami, a tylne - szarawe, obramowane frędzelkami. Lot motyli odbywa się o zmierzchu, w kwietniu. Samica składa około 150 jaj, z których po kilku tygodniach wychodzą gąsienice objadające igły drzew. Żerowanie trwa około 6 tygodni, po tym okresie następuje przepoczwarzenie. Poczwarki zimują w ściółce leśnej, a w kwietniu następują już wyloty motyli. Zwalczanie sówki chojnówki przeprowadza się podobnie jak brudnicy mniszki. W zależności od toksyczności preparatu - na objętych akcją terenach może być wprowadzony zakaz zbierania runa leśnego.

Warto może wspomnieć jeszcze o motylu nocnym, który wzbudza trochę zabobonny strach, a równocześnie jest rarytasem dla kolekcjonerów - o zmierzchnicy trupiej główce. Pochodzi z Afryki i w czasie przelotów do Europy południowej i Azji centralnej - pojawia się czasem i w Polsce, a nawet składa tu niekiedy jaja. Z jaj tych lęgną się wprawdzie gąsienice, lecz zimą całe pokolenie wymiera. Jeśli więc spotkamy tę ćmę w Polsce - będzie to na pewno osobnik pochodzący z Afryki. Zmierzchnica trupia główka jest motylem dużym, o rozpiętości skrzydeł przekraczającej 110 mm. Nazwę swą wzięła od rysunku na tułowiu, który przypomina czaszkę. Przednie jej skrzydła są ciemnobrunatne, a tylne - żółtawe z ciemnymi, poprzecznymi paskami. Dorosłe motyle chętnie żywią się miodem, a swoje wyprawy do ula przypłacają często śmiercią. Gąsienice osiągają długość 170 mm i mają barwę zieloną, z niebieskimi skośnymi paskami. Odżywiają się liśćmi różnych roślin, głównie ziemniaków. Mogą wyrządzić i u nas lokalne szkody, gdy samica na trasie przelotu złoży jaja na spotkanym kartoflisku.

Ćmy, jak wszystkie motyle, w swej dorosłej postaci żywią się nektarem kwiatów i często przyczyniają się do ich zapylania, ale także wydają na świat potomstwo, które w swej larwalnej postaci ma nieprawdopodobny apetyt. Gdy pastwą ich padają lasy, sady czy pola, wtedy, mimo sympatii do motylego rodu, musimy z nimi walczyć.




Pokrewne tematy: