Sprawdzone domowe sposoby

Gryzonie

Szkodliwe ssaki, tj. krety, gryzonie myszowate i zajęczaki, są - od zarania dziejów - natrętnymi współmieszkańcami pól i ogrodów oraz współbiesiadnikami naszych spiżarń. Wydawać by się mogło, że zmiany zachodzące w sposobie gospodarowania ziemią będą ograniczały liczebność gryzoni myszowatych. Tak się jednak nie dzieje, gdyż zwierzęta te radzą sobie z łatwością z wszelkimi zmianami w środowisku. Na przykład po wykarczowaniu lasów, gryzonie leśne zostaną zastąpione przez gryzonie zamieszkujące pola. Gryzonie myszowate znajdują dobre warunki do osiedlenia się zarówno na terenach odwodnionych, jak i na nawadnianych, np. za pomocą deszczowni. Ponadto gryzonie przenoszą się z pól do sadów, ogrodów, inspektów, piwnic, czy kopców.

Z gryzoni myszowatych w ogrodach występują najczęściej: nornik polny, karczownik ziemnowodny, darniówka pospolita, nornica ruda, nornik bury i północny, mysz polna i zaroślowa, mysz domowa, szczur śniady i wędrowny. Inne gatunki gryzoni pojawiają się rzadziej. Niewątpliwymi szkodnikami w ogrodach są zające i króliki, w systematyce zaliczane do zajęczaków, a także krety, należące do zwierząt owadożernych. Te ostatnie, drążąc w glebie korytarze torują drogę innym szkodnikom oraz przyczyniają się do erozji i przesuszania gleby. Wszystkie te szkodliwe ssaki niszczą około 25% zasobów żywności.

Gryzonie odgrywają poważną rolę w przenoszeniu chorób zakaźnych. Na przykład u szczura, norników, królika i zająca stwierdzono pałeczki dżumy. Zakażenie człowieka następuje przez pchły, które bytowały na chorych zwierzętach. Pałeczki tularemii występują u myszy, norników, karczowników, wiewiórek, lisów. Ludzie zakażają się nią wdychając kurz, pijąc zanieczyszczoną wodę, czy jedząc mięso królików i zajęcy chorych na tularemię. Wirusy wścieklizny wyizolowano z myszy leśnej, nornicy i nornika polnego. Zakażenie człowieka następuje przez zanieczyszczenie ran lub błon śluzowych nosa czy spojówek śliną chorych zwierząt. U nornika stwierdzono występowanie wirusa kleszczowego zapalenia mózgu oraz riketsję powodującą zapalenie płuc. Zakażenia następują przez wdychanie kurzu lub przez kontakt z zakażonymi produktami. Gryzonie przenoszą bakterie leptospiroz, które powodują gorączkę i zapalne stany narządów wewnętrznych. Źródłem zakażenia jest woda zanieczyszczona moczem chorych gryzoni. Gryzonie są również przenosicielami bakterii Salmonella, które spożyte z pożywieniem wywołują dur brzuszny i rzekomy, zapalenie ucha środkowego, opon mózgowych, płuc oraz biegunki niemowlęce.

Gryzonie cechuje największa płodność wśród ssaków. Wiele gatunków gryzoni tworzy liczne kolonie, co sprzyja ogólnemu rozrodowi populacji oraz przeżywalności młodych osobników. Wynikiem tego jest wielokrotne zwiększenie liczebności gryzoni, a więc i masowe ich pojawianie się. Po osiągnięciu przez daną populację największej, możliwej w określonych warunkach, liczebności następuje powolne lub gwałtowne zmniejszenie zagęszczenia zwierząt. Powodem może być migracja zwierząt z zamieszkiwanej powierzchni, zmniejszenie rozrodu populacji wskutek opóźnienia dojrzewania płciowego osobników młodych, zwiększenie ich śmiertelności oraz występowanie chorób zakaźnych. W tym też czasie gryzonie opanowywane są w większym stopniu przez pasożyty.

U gryzoni obserwuje się wyraźną sezonowość rozmnażania, uwarunkowaną zasobami pożywienia. Gryzonie rozmnażają się głównie od wiosny do początku jesieni, a w sprzyjających warunkach również bardzo późną jesienią czy zimą (w oziminach pod osłoną stałej okrywy śnieżnej lub w stogach). Natomiast w latach o malej ilości opadów, gdy mało jest soczystych, zielonych roślin, następuje zmniejszenie lub całkowite zahamowanie rozmnażania i powolne wymieranie populacji.

Do prawidłowego przebiegu funkcji życiowych gryzonie wymagają odpowiedniej temperatury - nie może być ona niższa od 0°C i wyższa od 30-40 °C. Aby zapewnić sobie właściwe warunki życia, gryzonie budują w ziemi nory. Głębokość położenia nory, długość tuneli prowadzących z nory do otworów na powierzchnię ziemi czy inne szczegóły budowy zależą od gatunku gryzonia, rodzaju gleby, rzeźby terenu, roślinności, pory roku itp.

Gryzonie zamieszkują dwa typy siedlisk: pierwotne, tzw. mateczniki, stanowiące jak by "dom rodzinny" dla kilku przynajmniej generacji gryzoni, oraz wtórne, do których przenoszą się osobniki migrujące. Liczebność gryzoni w matecznikach utrzymuje się na niskim poziomie. W siedliskach wtórnych, np. w ogródkach, gryzonie mają duże możliwości wyżywienia się, niemniej prawidłowa uprawa roli i roślin, pielęgnowanie oraz zabiegi chemiczne skutecznie zapobiegają licznemu ich pojawianiu się.

Szczególnie korzystne warunki do występowania szkodliwych ssaków stwarza ogródek i uprawiane w nim rośliny ogrodnicze. Nory jednego gatunku tych zwierząt mogą być wykorzystywane przez inny gatunek, a wystąpienie jednego szkodnika może ułatwić rozprzestrzenienie innego. Na wiosnę, w glebie świeżo nawożonej obornikiem lub kompostem, pierwszy pojawia się kret w poszukiwaniu dżdżownic będących podstawą (75%) jego pożywienia. Latem gdy rośliny podrosną, do ogródka przenoszą się gryzonie żywiące się soczystymi roślinami i znajdują w nim należytą osłonę przed wrogami.

Aby ustalić gatunek szkodnika, należy przede wszystkim uważnie obejrzeć wszelkie pozostawione przez niego ślady i ew. podjąć właściwe kroki w celu ich wytępienia.




Pokrewne tematy: